HİSSELİ MALLAR NASIL BÖLÜNÜR?

Hisseli mal (mülkiyet), bir taşınır veya taşınmaz malın tek bir kişiye değil, birden fazla
kişiye ait olması durumudur. Hissedarların mal üzerinde, yetki ve hak dağılımına göre iki temel mülkiyet
türü bulunur:
Elbirliği (İştirak Halinde) Mülkiyeti: Hissedarların pay oranlarının belirli olmadığı ancak mal
üzerinde bütün hissedarların ancak ortak bir şekilde hareket edebildiği ortaklık türüdür. En yaygın
örneği miras ortaklığı olmakla birlikte, Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca
elbirliği mülkiyeti yalnızca kanunun açıkça öngördüğü şu 4 hukuki ilişki çerçevesinde doğabilir:
1. Miras Ortaklığı
2. Eşler Arasındaki Mal Ortaklığı Rejimi
3. Adi Ortaklıklar
4. Aile Malları Ortaklığı
Paylı (Müşterek) Mülkiyet: Hissedarların pay oranlarının net olarak belirli olduğu ve her bir hisse
sahibinin kendi payı üzerinde diğer hissedarlardan bağımsız olarak tasarruf edebildiği ortaklık
türüdür.
Hisseli Malların Bölünmesi ve Sona Ermesi
Hissedarlar malların pay oranları belirli değilse belirli hale getirmek isteyebilir veya
ortaklığı sonlandırmak isteyebilir. İzlenebilecek temel hukuki yöntemlere bakalım:
Rızai (Anlaşmalı) Taksim: Hissedarlar kendi aralarında malı nasıl, hangi oranda paylaşacaklarına
ilişkin oy birliğiyle karar alıp sözleşme yaparak ortaklığı tamamıyla sona erdirir.
A.
Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete Geçiş: Hissedarlar, elbirliği halinde (payları belli değil
ancak yetki bakımından herkes birlikte hareket etmek zorunda ) ortak olduğu mal üzerinde ortaklığı
sona erdirmek istemedikleri için ortaklığın türünü değiştirerek paylı mülkiyete geçiş yapmak
isterler. Hissedarlar tapuya başvurarak, noterde sözleşme imzalayarak veya mahkemeye başvurarak
hisse oranlarını belirli hale getirirler.
B.
İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası: Hissedarların malın nasıl paylaşacağı hususunda
ortak bir paydaya varamaması durumunda hissedarlardan biri, birkaçı veya tamamı yargı yoluna
başvurmak suretiyle ortaklığı sona erdirirler. Mahkeme yargılama sonucunda ortaklığı 2 şekilde
sona erdirebilir:
C.
1. Aynen Taksim (İfraz) Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi: Davaya konu mal eğer imar
ve fen kurallarına göre resmen bölünebiliyorsa (yani hukuken ifrazı mümkünse), mal fiziki olarak
parçalara ayrılır ve ortaklık sona erdirilir. Eğer malın resmi olarak bölünmesi (ifrazı) mümkün değilse
mahkeme ikinci seçeneğe geçer.
2. Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi: Mal aynen bölünemiyorsa (ifraz kabiliyeti
yoksa) veya bölündüğünde ciddi değer kaybı oluşacaksa mahkeme, malın icra/mahkeme kanalıyla açık
artırmada satılıp parasının paylaştırılmasına karar verecektir.
UNUTULMAMALIDIR Kİ: Mahkeme ortaklığı nasıl ayıracağına kanunda öngörülen hususlara uyarak
karar verebilecektir.
Öncelik Aynen Taksimdedir: Mahkeme, açılan davada hissedarlardan biri bile istese öncelikle
malın aynen taksim (ifraz) edilip edilemeyeceğini araştırır; satış kararı ancak aynen bölünme
imkansızsa verilir.
Satışta Hissedarların Önceliği Yoktur: Malın satışına karar verilirse, icra kanalıyla yapılan açık
artırmaya yabancılar da katılabilir; hissedarlara otomatik bir öncelik veya ucuz alma hakkı tanınmaz.
Stj. Av. Melisa YAĞIZ